Wat is een kooldraadlamp?

De kooldraadlamp, de oervorm van de gloeilamp

Antieke gloeilamp

Antieke gloeilamp

De kooldraadlamp is feitelijk de oervorm van de gloeilamp. De gloeidraad werd in het allereerste begin gemaakt van koolstof, afkomstig van bamboe, zijde, cellulose of metalen, zoals platina of osmium. Later werd overgestapt op het beter geschikte wolfraam. Toch werd de kooldraadlamp nog tot 2007 gemaakt door Philips en tot op de dag van vandaag elders in de wereld vanwege de decoratieve uitstraling. Een kooldraadlamp ziet er bijzonder uit en geeft mooi warm licht. De lage lichtopbrengst wordt nu juist als een groot voordeel beschouwd. Het rendement is namelijk laag. De lamp produceert meer warmte dan licht, reden waarom ze als mileuonvriendelijk worden beschouwd. Ook is de kooldraad zeer gevoelig. Men dient uiterst voorzichtig met de lampen om te gaan, omdat de kooldraad snel breekt.

De techniek van de kooldraadlamp

Edisons schets van zijn gloeilamp

Edisons schets van zijn gloeilamp

In een glazen bol wordt een kooldraad, ook wel filament genoemd, met een elektrische stroom verhit tot een zeer hoge temperatuur. Zodra de kooldraadlamp op een spanningsbron wordt aangesloten gaat door de gloeidraad stroom lopen, waardoor deze zo sterk wordt verhit dat er licht ontstaat. Belangrijke eigenschap van de glazen bol is dat hij zuurstofarm is. Zou de bol gewoon lucht bevatten, dan zou de kooldraad direct doorbranden.

Thomas Edison

Thomas Edison

Thomas Edison

Menigeen denkt dat Thomas Edison de uitvinder van de gloeilamp is, maar feitelijk weet niemand precies wie de eerste gloeilamp maakte. De gloeilamp ontstond als een proces waaraan velen bijdroegen, waaronder ook Thomas Edison. Op zijn conto kan wel de perfectionering geschreven worden alsook het commerciële succes van de gloeilamp. Naast Edison worden ook de Rus Alexander Lodygin (1872) en de Engelsman Joseph Swan (1878) genoemd als uitvinder van de gloeilamp. In 1874 werd in Canada een patent verleend aan Henry Woodward en Mathew Evans voor een lamp bestaande uit koolstof staven gemonteerd in een met stikstof gevulde glazen cilinder. Ze slaagden er echter niet in om hiervan een commerciëel succes te maken en verkochten het patent in 1879 aan Thomas Edison.

De kooldraadlamp – nog steeds populair

Moderne kooldraadlamp

Moderne kooldraadlamp

De lichtopbrengst van de aanvankelijke kooldraadlampen was zo laag dat met name Duitse wetenschappers op zoek gingen naar betere gloeidraden. Dit werd uiteindelijk het wolfraam. Toch blijven de kooldraadlampen tot op de dag van vandaag geproduceerd worden voor speciale, vooral decoratieve toepassingen waarbij de lage lichtopbrengst als een voordeel wordt beschouwd en bijdraagt aan een nostalgische sfeer. Kooldraadlampen zijn dan ook nog volop te koop in onze webwinkel.

“Gloeilamp onrendabel maar wel aangenaam”

In de Telegraaf van 4 september 2012 een artikel van Jos van Noord over “het giftige peertje”. Hij schrijft o.a.:

Sinds vorige week mogen energie slurpende gloeilampen hier niet meer worden gemaakt of geïmporteerd. Maar de verkoop vertoont pieken, de peertjes worden dezer dagen massaal gehamsterd. Door de enorme voorraden die lampengroothandels en winkels hebben ingeslagen, is de verwachting dat pas over een aantal jaren de gloeilamp definitief uit de Nederlandse huishoudens zal zijn verdwenen. Helpen we nu het milieu, ónze portemonnee of die van de lampenindustrie?

Een grote vraag die bij de consument leeft en nooit heel duidelijk door de industrie beantwoord wordt is de mate van schadelijkheid en milieubelasting van respectievelijk de gloeilamp en de spaarlamp. De gloeilamp is een onrendabele lichtbron, want van alle energie die daar ingaatt, wordt nog geen 4 procent omgezet in licht, de rest wordt omgezet in warmte. Warmte die overigens ook een klein beetje bijdraagt aan de verwarming van je huis.

Maar hoe zit het met de milieubelasting van de spaarlamp? Een kapotte gloeilamp gooi je in de vuilnisbak, maar een spaarlamp dient gedeponeerd te worden als chemisch afval vanwege de grote hoeveelheden kwik en arsenicum. Het is lang niet zeker dat iedere consument dat ook daadwerkelijk doet. Veel spaarlampen (en ze gaan vaker kapot dan menigeen lief is, soms binnen een jaar al) zullen gewoon aan de straat gezet worden in de KLIKO of vuilniszak. Het recyclen van de kapotte spaarlampen levert hoe dan ook hoge kosten op, zéker geen besparing. Ook het maken van die lampen – veelal in Azië – kost véél meer energie dan de productie van gloeilampen.

Jos van Noord vraagt zich af:

Opgelucht dat die onrendabele gloeilampen eindelijk verboden zijn? Of voor de schemerlamp toch liever ’t aloude peertje? Wat is er mis met led lampen? De schaduwzijde van spaarzaam verlichten?

Reageren kan op de site van de Telegraaf.

Zoomin.tv – “Licht uit voor de gloeilamp”

Licht uit voor de gloeilamp

Meer nieuws over het productie- en importverbod van de gloeilamp. In beeld onze winkel in Den Haag.

RTL Nieuws – “Afscheid gloeilamp valt zwaar”

RTL Nieuws - Afscheid gloeilamp valt zwaar

RTL Nieuws – Afscheid gloeilamp valt zwaar

Maandag 27 augustus 2012: Aurora Kontakt op RTL Nieuws in “Afscheid gloeilamp valt zwaar”,

Bekijk video van RTL Nieuws.

Niets boven het oude peertje!

De Telegraaf deed onlangs onderzoek naar de mening over het gedwongen verdwijnen van de gloeilamp. Het ergert ca. 86% van de ondervraagden dat de gloeilampen niet meer overal in de winkels liggen. Want “gloeilampen zenden het volledige kleurenspectrum uit en geven daardoor gezond licht. Spaar- en ledlampen missen dit” aldus de Telegraaf.

Niets boven het oude peertje!

De Telegraaf - Niets boven oude peertje

Menig consument heeft een grote afkeer van de spaarlamp. Veel genoemde ergernissen:

Wantrouwen

Ook blijkt dat de consument een groot wantrouwen heeft over de motieven van de politiek. Want spaarlampen mogen wellicht iets zuiniger met electriciteit omgaan, eenmaal opgebrand (en dat is menigmaal veel sneller dan de verpakking belooft), moet de spaarlamp bij het chemisch afval gedeponeerd worden vanwege de giftige materialen waaruit de spaarlamp is opgebouwd. De consument vermoedt dat “Brussel” of “de politiek” onder één hoedje speelt met de spaarlampenindustrie. Fijntjes wordt er op gewezen dat oud-minister Jacqueline Cramer van de PVDA in de jaren 90 in dienst was van Philips. “Doorgestoken kaart”, zo tekent de Telegraaf op. En ook: “Cramer heeft zich laten inpakken door de industrie- en milieulobby¨.

Marktwerking of gedwongen winkelnering?

De Telegraaf vindt de maatregelen bizarre betutteling. Immers, als de spaarlamp werkelijk zoveel voordeel zou bieden boven de gloeilamp, dus echt zuiniger, minimaal even mooi licht, praktisch in huis, dan zou het oude peertje vanzelf wel van de markt verdwijnen. Zoiets heet marktwerking. Maar het tegendeel is het geval. Overal is er nog grote vraag naar de oude gloeilamp en de ergernis is groot als de leverancier moet melden de lampen niet meer verkocht mogen worden op last van hogerhand.

Bewerking van artikel van 23 april 2011. Bron: De Telegraaf.